Obiekty muzealne

Budynek główny

Budynek główny Muzeum

Budynek główny Muzeum

Główna siedziba Muzeum w Chrzanowie mieści się w budynku lamusa dworskiego, pochodzącego prawdopodobnie z końca XVI w. Budynek ten pierwotnie stanowił część zespołu dworskiego, będącego rezydencją właścicieli miasta i znajduje się na obrzeżach dawnego parku dworskiego. Ostatni właściciele Chrzanowa, rodzina Loewenfeldów, w 2. poł. XIX w. zaadaptowali go na swoją chrzanowską rezydencję ze względu na zły stan nieistniejącego już dzisiaj chrzanowskiego dworu, znajdującego się nieopodal, i zamieszkiwali tu aż do wybuchu II wojny światowej. Budynek w części zabytkowej zbudowany jest z miejscowego kamienia. Zachował pewne cechy renesansu jak łuk sklepieniowy parteru, czy – znacznie już dziś zaburzoną – bryłę architektoniczną. W latach 60. XX wieku lamus został zaadaptowany na cele muzealne. W roku 1969 r. Wojewódzki Konserwator Zabytków wpisał budynek Muzeum do Rejestru Zabytków. Od strony południowej, w latach 70. została dobudowana piętrowa przybudówka, która w roku 2016 została nadbudowana o kolejne piętro i połączona połacią dachu z główną bryłą budynku. W budynku mieszczą się ekspozycje stałe, opowiadające o historii, kulturze i przyrodzie regionu, swoje miejsce znalazły tu także pomieszczenia magazynowe oraz administracja Muzeum.

Dom Urbańczyka

Oddział Muzeum: Dom Urbańczyka

Oddział Muzeum: Dom Urbańczyka

Budynek noszący dziś miano „Dom Urbańczyka” usytuowany jest w niewielkim ogrodzie przy Alei Henryka. Zaprojektował go i zbudował powiatowy budowniczy Franciszek Urbańczyk. Budynek pochodzi zapewne z końca XIX stulecia i jest przykładem małomiasteczkowego budownictwa willowego o wyraźnych cechach regionalnych. Jest to dom parterowy, z cegły, na podmurówce kamiennej, częściowo podpiwniczony. Dach o konstrukcji drewnianej pokryto dachówką ceramiczną, zakładkową. Elewacja frontowa i boczna posiada bogaty wystrój architektoniczny z drewnianym gankiem w części frontowej. W 1981 r. obiekt zakupiono z funduszów miejskich od spadkobierców ostatniego właściciela Tadeusza Urbańczyka, profesora chrzanowskiego Gimnazjum. Walory zabytkowe i estetyczne oraz położenie w dogodnym, centralnym punkcie miasta, spowodowały, że w porozumieniu z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w Katowicach przeprowadzono kapitalny remont i zaadaptowano budynek dla celów muzealnych. Zlikwidowano ściany działowe i drzwi do pomieszczeń na parterze oraz schody wewnętrzne, zachowując drewniane odrzwia i uwidaczniając stare podziały konstrukcyjne, tworząc dwustronnie otwarty ciąg wystawowy. W pokoju przylegającym do klatki schodowej pozostawiono drewniany strop kasetonowy. Poddasze przystosowano na pracownie, magazyny, bibliotekę, archiwum i czytelnię. Zabytkowy obiekt oddano do użytku jesienią 1985 r., organizując  jubileuszową wystawę dorobku Muzeum w Chrzanowie z okazji 25-lecia jego istnienia. W budynku mieści się Oddział Wystaw Czasowych Muzeum w Chrzanowie.

Cmentarz żydowski

Cmentarz żydowski (Fot. M. Obersztyn)

Cmentarz żydowski (Fot. M. Obersztyn)

Znajdujący się przy ulicy Podwale w Chrzanowie cmentarz żydowski sięga swoimi początkami połowy XVIII wieku. Aż do okresu II wojny światowej jego teren był kilkakrotnie powiększany na drodze dokupywania gruntów, natomiast w okresie jej trwania władze okupacyjne zlikwidowały najstarszą część cmentarza, a kolejnych ograniczeń terenu dokonano w II połowie XX wieku. Najstarszy zachowany do dziś nagrobek pochodzi z 1802 r., zaś ostatnie pochówki datowane są na okres tuż po II wojnie światowej. 

Popularnie zwany jest kierkowem, co jest starszą formą słowa kirkut wywodzącego się z niemieckiego kirchhof oznaczającego dziedziniec kościelny, gdzie od średniowiecza zazwyczaj lokowano cmentarze chrześcijańskie. Cmentarz żydowski zakładano najczęściej poza miastem, na piaszczystych pagórkach, a więc w rejonach nieatrakcyjnych pod względem uprawy roli i zabudowy, co dla Żydów było gwarancją nienaruszalności cmentarza zakładanego na wieczność. Najczęstszą formą nagrobków jest pionowa, kamienna stela zwana macewą. Na nagrobkach znajdują się oczywiście epitafia w postaci kilku, kilkunastu linijek tekstu w języku hebrajskim, zawierającego dane osobowe zmarłego – imię, imię ojca, data śmierci, czasem nazwisko, w przypadku kobiet dane męża – uzupełnione lamentacjami oraz laudacjami. Dekorację macew stanowią przedstawienia występujących w Biblii i Talmudzie  zwierząt, roślin, detali architektonicznych, niejednokrotnie zaczerpnięte ze sztuki starożytnego Bliskiego Wschodu. Zdarza się, że symbole bezpośrednio odnoszą się do osoby zmarłej np. dłonie w geście błogosławieństwa na grobach kapłanów czy dzban na grobach lewitów.

Na cmentarzu w Chrzanowie znajdują się dwa ohele, czyli budynki wzniesione nad grobami zasłużonych rabinów – północny nad grobem Salomona Bochnera, zaś południowy nad grobami sześciu przedstawicieli rabinackiego rodu Halbersztamów. Niemal w centrum nekropolii ulokowano zbiorową mogiłę osób zamordowanych we wrześniu 1939 r.

Zwiedzenie grupowe cmentarza prosimy uzgadniać w Muzeum w Chrzanowie, natomiast osoby zainteresowane modlitwą indywidualną proszone są o kontakt pod numerem telefonu (032) 623 45 88.

The keys to the Jewish cemetery from 27th November 2019 are available according to the following rules:

For people or groups interested in sightseeing – the cemetery is opened with a tour guide from the Museum during the Museum’s opening hours, it is:

  • from Monday to Friday from 7.00 to 15.00,
  • on Wednesdays from 7.00 to 19.00,
  • The Jewish cemetery is closed on Saturdays.

Outside of working hours of the Museum:

  • from Monday to Friday from 15.00 to 19.00 and on Sunday from 7.00 to 19.00 – only for prayer purposes.

The Jewish cemetery keys are available in the main Museum’s building at Mickiewicza 13 Street. Renting is made on the basis of an entry in the book of issuing keys with a legible signature of the person taking and returning the keys.

Kontakt

Muzeum w Chrzanowie
im. Ireny i Mieczysława Mazarakich

32-500 Chrzanów,
ul. Mickiewicza 13
tel./fax (0 32) 623 51 73,
tel. (0 32) 753 87 11
e-mail: muzeum@muzeum.chrzanow.pl

Godziny otwarcia

Od kwietnia do października:

poniedziałek - piątek - 7.30 – 16.30

sobota - 7.30 - 16.00 (po wcześniejszym umówieniu)

niedziela - 12.00 - 15.30

Od listopada do marca:

poniedziałek - piątek  - 7.30 - 14.30

sobota - 7.30 - 14.30 (po wcześniejszym umówieniu)

niedziela - 12.00 - 15.30

Zmiana czcionki
Kontrast