Budynek główny

Główna siedziba Muzeum w Chrzanowie mieści się w budynku lamusa dworskiego, pochodzącego prawdopodobnie z końca XVI w. Budynek ten pierwotnie stanowił część zespołu dworskiego, będącego rezydencją właścicieli miasta i znajduje się na obrzeżach dawnego parku dworskiego. Ostatni właściciele Chrzanowa, rodzina Loewenfeldów, w 2. poł. XIX w. zaadaptowali go na swoją chrzanowską rezydencję ze względu na zły stan nieistniejącego już dzisiaj chrzanowskiego dworu, znajdującego się nieopodal, i zamieszkiwali tu aż do wybuchu II wojny światowej. Budynek w części zabytkowej zbudowany jest z miejscowego kamienia. Zachował pewne cechy renesansu jak łuk sklepieniowy parteru, czy – znacznie już dziś zaburzoną – bryłę architektoniczną. W latach 60. XX wieku lamus został zaadaptowany na cele muzealne. W roku 1969 r. Wojewódzki Konserwator Zabytków wpisał budynek Muzeum do Rejestru Zabytków. Od strony południowej, w latach 70. została dobudowana piętrowa przybudówka, która w roku 2016 została nadbudowana o kolejne piętro i połączona połacią dachu z główną bryłą budynku. W budynku mieszczą się ekspozycje stałe, opowiadające o historii, kulturze i przyrodzie regionu, swoje miejsce znalazły tu także pomieszczenia magazynowe oraz administracja Muzeum.

Dom Urbańczyka

Budynek noszący dziś miano „Dom Urbańczyka” usytuowany jest w niewielkim ogrodzie przy Alei Henryka. Zaprojektował go i zbudował powiatowy budowniczy Franciszek Urbańczyk. Budynek pochodzi zapewne z końca XIX stulecia i jest przykładem małomiasteczkowego budownictwa willowego o wyraźnych cechach regionalnych. Jest to dom parterowy, z cegły, na podmurówce kamiennej, częściowo podpiwniczony. Dach o konstrukcji drewnianej pokryto dachówką ceramiczną, zakładkową. Elewacja frontowa i boczna posiada bogaty wystrój architektoniczny z drewnianym gankiem w części frontowej. W 1981 r. obiekt zakupiono z funduszów miejskich od spadkobierców ostatniego właściciela Tadeusza Urbańczyka, profesora chrzanowskiego Gimnazjum. Walory zabytkowe i estetyczne oraz położenie w dogodnym, centralnym punkcie miasta, spowodowały, że w porozumieniu z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w Katowicach przeprowadzono kapitalny remont i zaadaptowano budynek dla celów muzealnych. Zlikwidowano ściany działowe i drzwi do pomieszczeń na parterze oraz schody wewnętrzne, zachowując drewniane odrzwia i uwidaczniając stare podziały konstrukcyjne, tworząc dwustronnie otwarty ciąg wystawowy. W pokoju przylegającym do klatki schodowej pozostawiono drewniany strop kasetonowy. Poddasze przystosowano na pracownie, magazyny, bibliotekę, archiwum i czytelnię. Zabytkowy obiekt oddano do użytku jesienią 1985 r., organizując  jubileuszową wystawę dorobku Muzeum w Chrzanowie z okazji 25-lecia jego istnienia. W budynku mieści się Oddział Wystaw Czasowych Muzeum w Chrzanowie.

Cmentarz żydowski

Znajdujący się przy ulicy Podwale w Chrzanowie cmentarz żydowski sięga swoimi początkami połowy XVIII wieku. Aż do okresu II wojny światowej jego teren był kilkakrotnie powiększany na drodze dokupywania gruntów, natomiast w okresie jej trwania władze okupacyjne zlikwidowały najstarszą część cmentarza, a kolejnych ograniczeń terenu dokonano w II połowie XX wieku. Najstarszy zachowany do dziś nagrobek pochodzi z 1802 r., zaś ostatnie pochówki datowane są na okres tuż po II wojnie światowej.   Popularnie zwany jest kierkowem, co jest starszą formą słowa kirkut wywodzącego się z niemieckiego kirchhof oznaczającego dziedziniec kościelny, gdzie od średniowiecza zazwyczaj lokowano cmentarze chrześcijańskie. Cmentarz żydowski zakładano najczęściej poza miastem, na piaszczystych pagórkach, a więc w rejonach nieatrakcyjnych pod względem uprawy roli i zabudowy, co dla Żydów było gwarancją nienaruszalności cmentarza zakładanego na wieczność. Najczęstszą formą nagrobków jest pionowa, kamienna stela zwana macewą. Na nagrobkach znajdują się oczywiście epitafia w postaci kilku, kilkunastu linijek tekstu w języku hebrajskim, zawierającego dane osobowe zmarłego – imię, imię ojca, data śmierci, czasem nazwisko, w przypadku kobiet dane męża – uzupełnione lamentacjami oraz laudacjami. Dekorację macew stanowią przedstawienia występujących w Biblii i Talmudzie  zwierząt, roślin, detali architektonicznych, niejednokrotnie zaczerpnięte ze sztuki starożytnego Bliskiego Wschodu. Zdarza się, że symbole bezpośrednio odnoszą się do osoby zmarłej np. dłonie w geście błogosławieństwa na grobach kapłanów czy dzban na grobach lewitów. Na cmentarzu w Chrzanowie znajdują się dwa ohele, czyli budynki wzniesione nad grobami zasłużonych rabinów – północny nad grobem Salomona Bochnera, zaś południowy nad grobami sześciu przedstawicieli rabinackiego rodu Halbersztamów. Niemal w centrum nekropolii ulokowano zbiorową mogiłę osób zamordowanych we wrześniu 1939 r.

tło

O nas

Misja

Głównym hasłem Muzeum w Chrzanowie im. Ireny i Mieczysława Mazarakich na lata 2019-2023 będzie Muzeum, otwarte! Wyraża ono kierunek działań, które będą realizowane w najbliższych latach dla dobra Gminy Chrzanów. Podstawami, tego założenia są: świadomość historyczna, źródła historyczne, Tradycja, pamięć oraz aktualny stan wiedzy. Są to filary, na których będzie opierać się działalność i rozwój Muzeum w Chrzanowie.

Pierwszym jest świadomość historyczna, gdyż budowanie świadomości wśród mieszkańców i osób odwiedzających to główne zadania instytucji kultury, jaką jest Muzeum. Dzięki lepszej świadomości o danej kwestii w dziejach można rozwinąć postrzeganie i zrozumienie minionych wieków w kontekście historii regionu. Budowanie społeczeństwa świadomego historycznie pozwoli uwrażliwić na pamiątki historii i potrzebę zachowania jak największej ilości informacji o wiekach minionych (np. poprzez przekazanie fotografii, czy archiwaliów do zasobów muzeum). Może także rozbudzić twórczą dyskusję nad potrzebami i zakresem rozwoju miasta.

Drugim aspektem są źródła historyczne. Niejednokrotnie wiele osób nie ma świadomości, że źródłem może być każda pamiątka działalności człowieka. A tych na terenie Gminy Chrzanów nie brakuje, począwszy od fotografii w albumach rodzinnych, czy dokumentach w archiwach, poprzez wspomnienia i relacje, a na samych budynkach kończąc. Rozpoczęcie zebrania ich w zbiór (,,Chrzanoviana”), jak i ich opracowanie wpisuje się w obowiązkowych zakres podejmowanych przez Muzeum działań.

Trzecim jest Tradycja, gdyż kultywowanie tradycji regionalnych lub też udokumentowanie ich pozwoli zachować je dla przyszłych pokoleń. Ten aspekt to także budowanie poczucia dumy z wielowiekowych tradycji istniejących w Gminie, a przez co odkrywanie własnej tożsamości.

Czwartym jest pamięć. Pamięć o ludziach, o ich dokonaniach, o wydarzeniach, o instytucjach i o wszelkich aspektach działalności na terenie Gminy Chrzanów, jak i dawnego Powiatu Chrzanowskiego. Odkrywanie tajemnic historii i zachowywanie ich w pamięci zbiorowej jest niezwykle istotne, gdyż pomaga zrozumieć przeszłość i świadomie budować przyszłość.

Ostatnim aspektem jest aktualny stan wiedzy, który winien być ciągle rozszerzany, np. poprzez badania naukowe na wielu polach: historycznych, archeologicznych, etnograficznych, przyrodniczych, etc.

Wszystkie te aspekty wpisują się bardzo wyraźnie w podstawowy zakres działalności Muzeum i przy wykorzystaniu hasła otwartości pozwolą rozwinąć tę instytucję i propagować szeroko pojętą kulturę.

Obiekty

Zwiedzenie grupowe cmentarza prosimy uzgadniać w Muzeum w Chrzanowie, natomiast osoby zainteresowane modlitwą indywidualną proszone są o kontakt pod numerem telefonu (032) 623 45 88.

For people or groups interested in sightseeing – the cemetery is opened with a tour guide from the Museum during the Museum’s opening hours, it is:

  • from Monday to Friday from 7.00 to 15.00,
  • on Wednesdays from 7.00 to 19.00,
  • The Jewish cemetery is closed on Saturdays.
Outside of working hours of the Museum:
  • from Monday to Friday from 15.00 to 19.00 and on Sunday from 7.00 to 19.00 – only for prayer purposes.

The Jewish cemetery keys are available in the main Museum’s building at Mickiewicza 13 Street. Renting is made on the basis of an entry in the book of issuing keys with a legible signature of the person taking and returning the keys.

Pracownicy Muzeum

Dyrektor

Kamil K. Bogusz

Kamil K. Bogusz

Absolwent Wydziału Historii i Dziedzictwa Kulturowego Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie, gdzie obecnie kontynuuje studia w Szkole Doktorskiej UPJPII. W latach 2010-2015 był pracownikiem merytorycznym (asystent muzealny) w Muzeum w Chrzanowie. W latach 2015-2019 pracował w Teatrze Łaźnia Nowa w Krakowie. Jako Radny Rady Miejskiej w Chrzanowie (2014-2018) podczas prac Komisji Kultury podejmował wiele spraw mających na celu zachowanie lub zabezpieczenie zabytków w Gminie Chrzanów. W 2018 r. otrzymał legitymację Społecznego Opiekuna Zabytków Powiatu Chrzanowskiego. Szczególnie bliskie są mu zabytki sztuki sakralnej, odkrywanie dziejów regionu oraz zagadnienia dotyczące genealogii. Jest inicjatorem wielu projektów historycznych (m.in. konkursy, projekty odnowy zabytków). Od listopada 2019 r. dyrektor Muzeum w Chrzanowie im. Ireny i Mieczysława Mazarakich.
kontakt e-mail: dyrektor@muzeum.chrzanow.pl

Pracownicy merytoryczni

Marek Szymaszkiewicz

Marek Szymaszkiewicz

Starszy kustosz, kierownik oddziału wystaw czasowych, absolwent archeologii UJ i podyplomowego studium muzeologicznego UJ. W Muzeum zajmuje się prowadzeniem działu archeologii, kierowaniem pracą oddziału wystaw czasowych, prowadzi lekcje muzealne, organizuje wystawy stałe i czasowe, zajmuje się również promocją Muzeum poprzez działalność działu naukowo-oświatowego. Prowadzi sprawy OC w Muzeum. W Muzeum w Chrzanowie pracuje od 36 lat.

kontakt e-mail: mszymaszkiewicz@muzeum.chrzanow.pl

Anna Sadło – Ostafin

Anna Sadło – Ostafin

Kustosz, główny inwentaryzator Muzeum, absolwentka archeologii śródziemnomorskiej UJ oraz podyplomowych studiów UJ z zakresu muzeologii i judaistyki. W Muzeum zajmuje się w szczególności opieką nad kolekcją Judaików, badaniami nad historią i kulturą Żydów chrzanowskich, organizacją wystaw czasowych i ekspozycji stałych, prowadzi lekcje muzealne z zakresu kultury żydowskiej.

kontakt e-mail: aostafin@muzeum.chrzanow.pl

Anna Cieplińska – Jaglarz

Anna Cieplińska – Jaglarz

Kustosz, pracownik działu Historii i Kultury Regionu, absolwentka Sztuki Sakralnej, specjalizacja Muzealnictwo na Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, studium pedagogicznego w zakresie wychowania plastycznego (j.w.), studium podyplomowego z Historii Sztuki na Uniwersytecie Śląskim. W muzeum zajmuje się opracowaniami dot. historii sztuki miasta i regionu chrzanowskiego, organizacją wystaw, prowadzeniem lekcji i warsztatów muzealnych z zakresu sztuki, etnografii.

kontakt e-mail: acieplinska@muzeum.chrzanow.pl

Luiza Trybuś

Luiza Trybuś

Kustosz Muzeum w Chrzanowie, historyk i archiwista. Absolwentka Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, doktorantka na Wydziale Historii i Dziedzictwa Kulturowego Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie. Do jej zainteresowań należy historia Polski w wiekach XIX oraz XX, a szczególnie dzieje Chrzanowa oraz Libiąża w tym okresie. W Muzeum zajmuje się opieką nad działem etnografii oraz składnicą akt.

Marta Gawor

Marta Gawor

Kustosz Muzeum w Chrzanowie, absolwentka historii na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach, studiów podyplomowych Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie z zakresu wiedzy o społeczeństwie. Pracuje w Dziale Historii i Kultury Regionu, zajmując się dziejami miasta i regiony chrzanowskiego i organizując wystawy stałe i czasowe. Opiekuje się zbiorami bibliotecznymi Muzeum. Prowadzi warsztaty i lekcje z historii i etnografii

Aleksandra Rafalska

Aleksandra Rafalska

Adiunkt Muzeum w Chrzanowie, absolwentka historii i wiedzy o społeczeństwie na Uniwersytecie Pedagogicznym w Krakowie. Pracuje w Dziale Historii i Kultury Regionu, interesuje się dziejami Chrzanowa oraz życiem codziennym zwłaszcza w XIX w.

Simon-Pierre de Ghaisne de Bourmont

Simon-Pierre de Ghaisne de Bourmont

Specjalista ds. aranżacji wnętrz i wystaw muzealnych Simon-Pierre de Ghaisne de Bourmont jest absolwentem architektury. Makiety, które możecie zobaczyć na naszej ekspozycji stałej są jego autorstwa. I możecie nam wierzyć, że obserwacja go przy pracy jest wyjątkowo ciekawym doświadczeniem. Jednak aranżacje wnętrz to nie jest jego jedyna pasja, bowiem równie często można go spotkać przy czyszczeniu i konserwacji różnego rodzaju eksponatów.

 

Opiekunowie wystawy:                                                                                                                               

-Ewa Buła
-Joanna Krzyształowicz                                                                                                                                                                                                                     
-Renata Purchałka
-Natalia Cieślak
-Edyta Waligóra
-Robert Trybuś

Dozorcy:

-Anna Włosik
-Artur Woliński

Zmiana czcionki
Kontrast